Đất đai luôn là tài sản có giá trị lớn và phát sinh nhiều vướng mắc pháp lý phức tạp nhất đối với các hộ gia đình, cá nhân tại tỉnh Thanh Hóa. Trong thực tiễn tư vấn tại Công ty Luật VINY, chúng tôi thường xuyên tiếp nhận các câu hỏi của người dân tại TP. Thanh Hóa, TP. Sầm Sơn, thị xã Bỉm Sơn, thị xã Nghi Sơn và các huyện Hoằng Hóa, Quảng Xương, Đông Sơn, Thọ Xuân, Triệu Sơn… xoay quanh 03 vấn đề nóng nhất: (1) Xin cấp Sổ đỏ lần đầu cho đất cha ông để lại không có giấy tờ; (2) Xử lý khi bị thông báo thu hồi Sổ đỏ hoặc thu hồi đất đền bù chưa thỏa đáng; và (3) Khởi kiện tranh chấp đất đai, chia thừa kế quyền sử dụng đất.
Kể từ khi Luật Đất đai năm 2024 (Luật số 31/2024/QH15) cùng các Nghị định hướng dẫn thi hành (Nghị định 101/2024/NĐ-CP, Nghị định 102/2024/NĐ-CP, Nghị định 88/2024/NĐ-CP) chính thức có hiệu lực, hàng loạt quy định mới có lợi hơn cho người sử dụng đất đã được áp dụng. Bài viết dưới đây của Luật sư Nguyễn Đức Tài – Công ty Luật VINY sẽ hướng dẫn chi tiết từng quy trình pháp lý để người dân tại Thanh Hóa nắm rõ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
1. Điều kiện và thủ tục cấp Sổ đỏ lần đầu cho đất không có giấy tờ theo Luật Đất đai 2024
Một trong những điểm đột phá lớn nhất của Điều 138 Luật Đất đai 2024 là mở rộng mốc thời gian xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (thường gọi là Sổ đỏ/Sổ hồng) cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất.
1.1. Ba mốc thời gian vàng để được cấp Sổ đỏ khi không có giấy tờ
Theo Điều 138 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định tại Thanh Hóa mà không có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 137, không thuộc trường hợp lấn, chiếm đất hoặc giao đất trái thẩm quyền thì được xét cấp Sổ đỏ theo 03 mốc thời gian:
- Mốc 1: Sử dụng đất trước ngày 18/12/1980 nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp;
- Mốc 2: Sử dụng đất từ ngày 18/12/1980 đến trước ngày 15/10/1993 nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp;
- Mốc 3: Sử dụng đất từ ngày 15/10/1993 đến trước ngày 01/07/2014 nay được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận là không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất.
Trường hợp đất được giao không đúng thẩm quyền (UBND xã, thôn, hợp tác xã giao đất hoặc thu tiền trái thẩm quyền trước đây): Theo Điều 140 Luật Đất đai 2024, nếu đất đã được sử dụng ổn định trước ngày 01/07/2014, không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất và người sử dụng đất có giấy tờ chứng minh đã nộp tiền để được sử dụng đất thì vẫn được xem xét cấp Sổ đỏ hợp pháp.
1.2. Hồ sơ và trình tự xin cấp Sổ đỏ lần đầu tại Thanh Hóa
Theo Nghị định 101/2024/NĐ-CP, người dân chuẩn bị 01 bộ hồ sơ nộp tại Bộ phận Một cửa cấp huyện (Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai) hoặc UBND cấp xã nơi có đất, gồm:
- Đơn đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất theo Mẫu số 04/ĐK;
- Một trong các giấy tờ về quyền sử dụng đất (nếu có) hoặc các giấy tờ liên quan chứng minh thời điểm bắt đầu sử dụng đất ổn định (biên lai nộp thuế nhà đất qua các năm, sổ mục kê, sổ địa chính, trích đo bản đồ qua các thời kỳ 299, bản đồ địa chính…);
- Mảnh trích đo bản đồ địa chính thửa đất (nếu chưa có bản đồ địa chính hoặc diện tích thực tế có biến động);
- Chứng từ thực hiện nghĩa vụ tài chính; giấy tờ liên quan đến việc miễn, giảm nghĩa vụ tài chính về đất đai (đối với người có công, hộ nghèo, gia đình chính sách…);
- Văn bản ủy quyền hợp lệ (trường hợp ủy quyền cho Công ty Luật VINY đại diện đi trích lục hồ sơ gốc, đo đạc và làm thủ tục).
Thời hạn giải quyết: Không quá 20 ngày làm việc đối với khâu đăng ký đất đai lần đầu và không quá 03 ngày làm việc đối với khâu cấp Giấy chứng nhận kể từ khi người sử dụng đất hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

2. Cách xử lý khi bị thông báo thu hồi Sổ đỏ hoặc diện tích đất thực tế lệch so với Sổ đỏ
Nhiều hộ gia đình tại Thanh Hóa gặp tình huống: Sổ đỏ đã được UBND cấp huyện cấp từ nhiều năm trước (ví dụ đợt cấp đại trà năm 2013), nhưng khi đi làm thủ tục sang tên chuyển nhượng, tặng cho hoặc tách thửa cho con thì cán bộ địa chính xã/Văn phòng đăng ký đất đai lại từ chối hoặc yêu cầu thu hồi Sổ đỏ với lý do “nguồn gốc đất trước đây do thôn/xã giao” hoặc “sai số thửa, sai diện tích”.
2.1. Quy định nghiêm ngặt về việc thu hồi Sổ đỏ đã cấp (Điều 152 Luật Đất đai 2024)
Người dân cần nắm rõ: UBND cấp xã hoàn toàn KHÔNG có thẩm quyền thu hồi hoặc giữ Sổ đỏ của người dân. Theo khoản 2 và khoản 3 Điều 152 Luật Đất đai 2024:
- Việc thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng, không đúng diện tích đất, không đủ điều kiện được cấp… chỉ được thực hiện bởi cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận (UBND cấp huyện/tỉnh) sau khi đã có kết luận của cơ quan thanh tra có thẩm quyền hoặc văn bản có hiệu lực của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giải quyết tranh chấp đất đai;
- Đặc biệt, nếu người được cấp Giấy chứng nhận đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất (chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế…) theo đúng quy định của pháp luật thì Nhà nước không thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp.
2.2. Thủ tục khi diện tích đất thực tế tăng hoặc giảm so với Sổ đỏ
Căn cứ Điều 135 Luật Đất đai 2024: Nếu có sự chênh lệch diện tích giữa số liệu đo đạc thực tế với số liệu ghi trên Sổ đỏ mà ranh giới thửa đất đang sử dụng không thay đổi so với ranh giới thửa đất tại thời điểm cấp Sổ đỏ, không có tranh chấp với những người sử dụng đất liền kề thì khi cấp đổi Sổ đỏ, diện tích đất được xác định theo số liệu đo đạc thực tế và người sử dụng đất không phải nộp tiền sử dụng đất đối với phần diện tích chênh lệch nhiều hơn.

3. Bảo vệ quyền lợi khi Nhà nước thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư tại Thanh Hóa
Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế – xã hội, khu đô thị, đường giao thông tại Thanh Hóa, người dân thường gặp vướng mắc như: Thông báo thu hồi đất ghi sai số thửa, sai loại đất (đất ở bị quy thành đất vườn/đất nông nghiệp), áp giá đền bù quá thấp hoặc không được bố trí tái định cư.
Theo Luật Đất đai 2024 (Chương VII) và Nghị định 88/2024/NĐ-CP, người có đất thu hồi có các quyền lợi quan trọng sau:
- Quyền yêu cầu kiểm tra, đính chính Thông báo thu hồi đất và Biên bản kiểm đếm: Nếu Thông báo thu hồi đất ghi sai số thửa hoặc sai loại đất so với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp của gia đình, người dân có quyền gửi Đơn kiến nghị/Khiếu nại bằng văn bản tới Chủ tịch UBND cấp huyện và Trung tâm phát triển quỹ đất yêu cầu đối chiếu hồ sơ địa chính và điều chỉnh đúng loại đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường;
- Nguyên tắc bồi thường theo giá đất cụ thể sát giá thị trường: Do Luật Đất đai 2024 đã bỏ khung giá đất và áp dụng Bảng giá đất/Giá đất cụ thể theo nguyên tắc thị trường, người dân cần kiểm tra kỹ Quyết định phê duyệt giá đất cụ thể của dự án và áp giá bồi thường tài sản, nhà cửa, vật kiến trúc, cây trồng trên đất;
- Phải hoàn thành bố trí tái định cư trước khi có Quyết định thu hồi đất ở: Khoản 6 Điều 91 Luật Đất đai 2024 quy định rõ việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất;
- Quyền khiếu nại và khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án: Nếu Quyết định thu hồi đất hoặc Quyết định phê duyệt phương án bồi thường xâm phạm quyền lợi hợp pháp, người dân có quyền khiếu nại hành chính hoặc khởi kiện trực tiếp tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo Luật Tố tụng hành chính.

4. Trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai tại Thanh Hóa
Đối với các tranh chấp đất đai phổ biến tại Thanh Hóa (tranh chấp ranh giới lối đi chung, tranh chấp đòi lại đất cho mượn/cho ở nhờ, tranh chấp chia thừa kế quyền sử dụng đất giữa anh chị em trong gia đình, tranh chấp hợp đồng đặt cọc/chuyển nhượng đất), Điều 235 và Điều 236 Luật Đất đai 2024 quy định quy trình giải quyết như sau:
- Bước 1: Hòa giải bắt buộc tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp: Đối với tranh chấp xác định ai là người có quyền sử dụng đất, các bên bắt buộc phải gửi đơn yêu cầu hòa giải tại UBND cấp xã. Thời hạn hòa giải tại UBND cấp xã là không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn (rút ngắn hơn so với mức 45 ngày của luật cũ). Lưu ý: Đối với tranh chấp chia tài sản thừa kế là quyền sử dụng đất hoặc tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng/đặt cọc, đương sự có thể nộp đơn khởi kiện thẳng ra Tòa án mà không bắt buộc phải qua hòa giải tại UBND xã;
- Bước 2: Khởi kiện tại Tòa án nhân dân hoặc đề nghị UBND cấp huyện/tỉnh giải quyết:
- Nếu đương sự có Sổ đỏ hoặc có một trong các giấy tờ tại Điều 137 Luật Đất đai 2024 và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất: Do Tòa án nhân dân có thẩm quyền giải quyết;
- Nếu đương sự không có Sổ đỏ và không có giấy tờ tại Điều 137: Đương sự được quyền lựa chọn nộp đơn tại Tòa án nhân dân hoặc đề nghị Chủ tịch UBND cấp huyện/cấp tỉnh giải quyết.
5. Dịch vụ Luật sư Đất đai uy tín tại Thanh Hóa – Công ty Luật VINY
Hồ sơ đất đai qua nhiều thời kỳ lịch sử (bản đồ 299, sổ mục kê, sổ đăng ký ruộng đất, giấy tờ viết tay…) đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc quy định pháp luật qua từng giai đoạn cũng như quy trình làm việc thực tế tại các cơ quan nhà nước trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Công ty Luật VINY trực tiếp hỗ trợ khách hàng:
- Tư vấn, rà soát hồ sơ nguồn gốc đất và đại diện thực hiện thủ tục xin cấp Sổ đỏ lần đầu, cấp đổi, đính chính Sổ đỏ, tách thửa, chuyển mục đích sử dụng đất tại Thanh Hóa;
- Soạn thảo Đơn kiến nghị, Đơn khiếu nại và đại diện làm việc với UBND các cấp, Trung tâm phát triển quỹ đất, Văn phòng đăng ký đất đai để bảo vệ quyền lợi khi người dân bị thu hồi Sổ đỏ trái quy định hoặc bồi thường thu hồi đất chưa thỏa đáng;
- Cử Luật sư trực tiếp tham gia phiên hòa giải tại UBND xã và đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho khách hàng tại Tòa án nhân dân cấp huyện, Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa trong các vụ án tranh chấp đất đai, chia thừa kế quyền sử dụng đất, vụ án hành chính về đất đai.
THÔNG TIN LIÊN HỆ LUẬT SƯ TƯ VẤN ĐẤT ĐAI TRỰC TIẾP:
Quý Khách hàng, Hộ gia đình tại Thanh Hóa đang gặp vướng mắc về thủ tục cấp Sổ đỏ, thu hồi bồi thường đất đai hoặc tranh chấp đất đai, vui lòng liên hệ ngay để được tư vấn phương án giải quyết tối ưu nhất:
☎ Luật sư Nguyễn Đức Tài – Điện thoại: 0914.834.838
💬 Zalo tư vấn 24/7: 0914.834.838
🏢 Đơn vị thực hiện: Công ty Luật VINY – Văn phòng Luật sư uy tín tại Thanh Hóa (Website: https://viny.vn/)


